Python programlama diline adım attığınızda, dilin sunduğu sade sözdiziminin ötesinde asıl gücünün sahip olduğu devasa ekosistemden ve kütüphanelerden (paketlerden) geldiğini kısa sürede fark edersiniz. Kendi başınıza sıfırdan yazması aylar sürecek karmaşık bir yapay zeka algoritmasını, bir veri analizi tablosunu veya bir web sitesi bağlantısını, başkaları tarafından önceden yazılmış hazır “paketler” sayesinde projenize saniyeler içinde dahil edebilirsiniz.
İşte bu noktada, Python geliştiricilerinin en yakın dostu olan PIP (Package Installer for Python – Python için Paket Yükleyicisi) devreye girmektedir. Yeni başlayanlara yönelik hazırladığımız bu kapsamlı rehberde, “Pip nedir?”, “Pip kurulumu nasıl yapılır?” ve “Harici Python kütüphaneleri bilgisayara nasıl yüklenir?” sorularını adım adım, uygulamalı örneklerle öğreneceksiniz.
1. Kütüphane (Paket) Nedir ve PIP Neden Gereklidir?
Kütüphane kavramını, önceden yazılmış ve çok sık kullanılan kod parçacıklarını kendi programınızın içine dâhil ederek, sanki o kodları kendiniz yazmışsınız gibi kullanabildiğiniz pratik bir yapı olarak düşünebilirsiniz. Python bilgisayarınıza kurulduğunda math (matematik) veya random (rastgelelik) gibi “Standart Kütüphaneler” ile birlikte gelir ve bunlar ekstra bir indirme işlemi gerektirmez.
Ancak Python’un standart kütüphaneleri dışındaki harici ve özelleşmiş binlerce araca ulaşmak istediğinizde, bunları dışarıdan bilgisayarınıza indirmeniz gerekir. Python kurulumu ile gelmeyen bir kütüphaneyi programda kullanabilmek için, öncelikle ilgili kütüphane bilgisayara yüklenmelidir. Dünyanın dört bir yanındaki geliştiricilerin hazırladığı bu harici paketler, resmi ve güvenli bir depo olan PyPI (Python Package Index) üzerinde toplanır.
Akıllı telefonunuzdaki “Uygulama Mağazası” (App Store / Play Store) ne ise, Python için de PyPI odur. PIP ise, PyPI mağazasına bağlanarak istediğiniz paketleri bulup bilgisayarınıza indiren ve kuran, PyPA (Python Packaging Authority) tarafından önerilen resmi paket yükleme aracıdır. Güncel PIP sürümleri, cihazınızda Python 3.9 veya daha üzeri bir sürümün yüklü olmasını gerektirir.
2. Python PIP Kurulumu Nasıl Yapılır?
Programa yeni başlayanların PIP kurulumu ile ilgili en çok kafa karışıklığı yaşadığı nokta şudur: Eğer bilgisayarınıza Python’u yakın zamanda ve doğru bir şekilde kurduysanız, PIP kurulumu için ekstra bir dosya indirmenize gerek yoktur!
Python dilini resmi web sitesinden (python.org) indirip bilgisayarınıza .exe dosyasını çalıştırarak kurarken, kurulum ekranında varsayılan olarak seçili gelen bazı özellikler vardır. Kurulum sihirbazı ekranına dikkatle bakarsanız, uygulamanın özelliklerinde “Includes IDLE, pip and documentation” (IDLE, pip ve dokümantasyon içerir) yazdığını görebilirsiniz. Bu seçenek işaretli bırakıldığında, Python bilgisayarınıza yüklenirken PIP paket yükleyicisi de arka planda otomatik olarak kurulur ve kullanıma hazır hale gelir.
PIP’in sisteminizde kurulu olup olmadığını ve komut satırından çalışıp çalışmadığını test etmek için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Bilgisayarınızda Başlat menüsünü açın.
- Arama çubuğuna cmd yazarak “Komut İstemini” (Command Prompt) çalıştırın.
- Açılan siyah ekrana
pip --versionveyapip -Vyazıp Enter tuşuna basın.
Eğer ekranda pip 26.0.1 gibi bir versiyon numarası ve PIP’in kurulu olduğu dosya yolu beliriyorsa, tebrikler! PIP bilgisayarınızda sorunsuz bir şekilde çalışıyor demektir.
3. PIP Kullanılarak İlk Paketin Yüklenmesi
PIP programını kullanmak için Python’un kendi arayüzünü (IDLE) değil, işletim sisteminizin kendi komut satırı ekranını (CMD) kullanmanız gerekir. Örnek olarak, internet sitelerinden veri çekmek ve HTTP istekleri yapmak için tüm dünyada çok popüler olan “requests” kütüphanesini bilgisayarımıza kuralım.
Konsol ekranını (cmd.exe) açtıktan sonra şu basit komutu yazıp Enter’a basın:
pip install requests
Siz bu komutu verdiğiniz anda PIP, internet üzerinden PyPI sunucularına bağlanır ve “requests” paketini bularak indirmeye başlar. Ekranda şu tarz bir çıktı (output) ile karşılaşırsınız:
Collecting requests
Downloading https://files.pythonhosted.org/.../requests-2.23.0-py2.py3-none-any.whl
Collecting certifi>=2017.4.17 (from requests)
Collecting urllib3!=1.25.0,!=1.25.1,<1.26,>=1.21.1 (from requests)
Collecting idna<3,>=2.5 (from requests)
Installing collected packages: certifi, urllib3, chardet, idna, requests
Successfully installed certifi-2020.4.5.1 chardet-3.0.4 idna-2.9 requests-2.23.0 urllib3-1.25.9
Bu ekranda neler oldu?
- Collecting requests: PIP, “requests” paketini buldu ve indirdi.
- Collecting certifi, urllib3, idna: Harici kütüphaneler bazen çalışabilmek için başka kütüphanelere de ihtiyaç duyarlar (bağımlılıklar/dependencies). PIP’in en harika özelliklerinden biri akıllı olmasıdır. Siz sadece
requestspaketini istemenize rağmen, onun sağlıklı çalışması için gerekencertifi,idnaveurllib3gibi diğer paketleri de otomatik olarak bulup indirir. - Successfully installed: Satırı, belirtilen kütüphanelerin bilgisayarınıza doğru ve başarılı bir şekilde yüklendiğini müjdeler. Artık “requests” kütüphanesi kendi yazdığınız Python programlarınızda özgürce kullanılabilir.
4. PIP Sürümünü Güncelleme (Upgrade)
Yazılım dünyasında kullandığınız araçların en güncel (latest) versiyonunu kullanmak; yeni özelliklerden faydalanmak, daha az hafıza tüketmek ve güvenlik hatalarından (bug) arınmak için son derece önemlidir. PIP, bazen paket kurulumu esnasında ekranın en altında size sarı renkli İngilizce bir uyarı (WARNING) vererek kendi sürümünün eskidiğini belirtebilir.
Örneğin konsolda şu tarz bir uyarı görebilirsiniz: “WARNING: You are using pip version 19.2.3, however version 20.1.1 is available.”
PIP aracının kendisini en son sürüme güncellemek için yine komut satırına size önerilen şu yükseltme (upgrade) komutunu yazmanız gerekir:
python -m pip install --upgrade pip
Bu komut, PIP uygulamasını tamamen otomatik olarak yenileyecek ve bilgisayarınızdaki paket yöneticisini en verimli haline getirecektir.
5. Kurulan Paketi Örnek Python Kodunda Kullanmak
Başarıyla kurduğumuz requests kütüphanesini programımıza dahil etmek oldukça basittir. Tıpkı Python’un kendi gömülü kütüphanelerinde yaptığımız gibi, dışarıdan kurulan modülleri de kodumuzun en üst satırına import anahtar kelimesi ile çağırmamız gerekir.
Örneğin, kurulumunu yaptığınız bu kütüphane ile bir web adresinin içerik verilerini okumak isterseniz Python IDE’nizi (kod editörünüzü) açıp şu satırları yazabilirsiniz:
import requests
# Belirtilen internet adresindeki içeriği okuyoruz
icerik = requests.get('https://www.w3schools.com/xml/note.xml')
# Çektiğimiz metin tabanlı içeriği ekrana yazdırıyoruz
print(icerik.text)
Bu örnek program, import requests kodu sayesinde kütüphaneyi içeri aktarmış ve belirlenen adresteki veriyi çekip terminal ekranımıza yazdırmıştır. PIP olmasaydı, bu web sitesinden veri çekme işlemini manuel olarak yazmak onlarca satır karmaşık kod gerektirecekti.
Sonuç: Python programlama dili tek başına çok güçlü olsa da, onu günümüzün “Yapay Zeka”, “Veri Bilimi” veya “Web Geliştirme” gibi alanlarında zirveye taşıyan asıl unsur zengin kütüphane ekosistemidir. Python PIP kurulumu ve kullanımını öğrenmek, bu ekosisteme açılan kapının anahtarıdır. Öğrendiğiniz pip install <paket_adi> komutu ile binlerce açık kaynak kodlu modülü keşfedebilir, kod yazma sürecinizi inanılmaz derecede hızlandırabilir ve projelerinize saniyeler içinde yeni yetenekler kazandırabilirsiniz!
